Osteoporoza: przyczyny, objawy i leczenie

Wszystko co musisz wiedzieć o osteoporozie.

Osteoporoza: cicha epidemia

Osteoporoza jest chorobą układu kostnego, która charakteryzuje się niską masą kostną oraz zwiększonym ryzykiem złamań. W Polsce jest cichą epidemią. Po 50. roku życia ryzyko złamań dotyka 30% kobiet, co wiąże się z trwałym kalectwem. Złamania osteoporotyczne kości udowej wiążą się z powikłaniami, przy których umiera co piąta kobieta!

Do powstawania osteoporozy przyczynia się brak ruchu, dieta uboga w wapń, witaminy D i K, magnez, zaburzenia hormonalne związane z menopauzą, palenie papierosów oraz spożywanie alkoholu.

Ryzyko zachorowania zwiększa się:

  • po ukończeniu 60. roku życia;
  • przy bardzo szczupłej budowie, która świadczy o mniejszej masie kostnej;
  • u osób, które mają problem z zaburzeniami pracy tarczycy oraz spadku hormonów płciowych;
  • u osób, które mają upośledzone wchłanianie wapnia;
  • u osób, których dieta zawiera zbyt dużo białka;
  • podczas zażywania niektórych leków, m.in. kortykosteroidów 

Jak rozpoznać osteoporozę?

Gęstość mineralną kości bada się na szyjce kości udowej lub kręgosłupie, a samo badanie nazywa się densytometrią. Stwierdzona obniżona gęstość mineralna kości (BMD) wymaga dodatkowej analizy i ustalenia czy jest to stan wynikający z menopauzy, czy też jest skutkiem innych schorzeń.

Objawy osteoporozy

Objawy osteoporozy można rozpoznać gołym okiem: słabsze kości ulegają spłaszczeniu, przez co plecy mogą być zaokrąglone. Pozostałe objawy osteoporozy to:

  • nieprawidłowa postawa, w której brzuch jest wypchnięty do przodu;
  • ból pleców i kręgosłupa;
  • złamania kości, które następują nawet na skutek niewielkiego uderzenia lub upadku;
  • bóle brzucha spowodowane uciskiem żeber na narządy wewnętrzne.

Zanim pojawią się pierwsze objawy osteoporozy, choroba może rozwijać się nawet przez kilka lat pozostając w ukryciu. 

Ruch i zdrowa dieta wspomaga kości

Badania dowodzą, że ćwiczenia fizyczne znacząco zwiększają gęstość kości, wielu autorów badań potwierdza, że sport uprawiany w dorosłym wieku utrzymuje i zwiększa masę kostną.

Celem leczenia osteoporozy jest uniknięcie złamania i poprawa jakości życia. Na leczenie składa się:

1. Aktywny tryb życia, ćwiczenia siłowe i aerobowe, codziennie od najmłodszych lat i minimum 3-4 razy w tygodniu w późniejszym okresie.

Ćwiczenia obciążają szkielet , co stymuluje kościotoworzenie, wpływają na osiągnięcie większej masy kostnej u młodych dorosłych, jak również w późniejszym wieku spowalnia utratę masy kostnej.

2. Dieta bogata w wapń i magnez oraz witaminę D, K, uzupełnienie niedoborów – Wapń minimum 1200mg na dobę, witamina D minimum 2000 jednostek.

„Tkanka kostna zawiera 99% zasobów wapnia całego organizmu. Wapń jest kluczowym pierwiastkiem przy budowaniu szczytowej masy kostnej w młodym wieku i aby osiągnąć ją jak najwyższą należy zapewnić dodatni bilans tego pierwiastka. Taka „nadwyżka” wapnia powinna wynosić średnio 160 mg wapnia spożywanego codziennie przez mężczyzn i 130 mg przez kobiety przez pierwsze 20 lat życia[1]”. Na ujemny bilans wapnia we krwi wpływa dieta obfita w mięso i przetwory mięsne – zwiększa się jego wydalanie wraz z moczem.

Produkty z dużą ilością wapnia:

  • wody mineralne zawierające ten pierwiastek,
  • mleko i przetwory mleczne,
  • konserwy rybne (ryby wraz z ośćmi),
  • fasola (należy zwrócić uwagę na przyswajalność).

Witamina D ma ogromny wpływ na gospodarkę wapniowo-fosforową biorąc udział w mineralizacji kości. Jej działanie zlokalizowane jest w jelitach, nerkach i układzie kostnym. Aktywna forma wit. D (kalcytriol) wpływa na utrzymanie stałego poziomu wapnia we krwi.

3. Profilaktyka upadków – poprawa stabilizacji począwszy od stopy przez kolano do kręgosłupa.

Aktywność fizyczna znacząco zwiększa siłę mięśni, co jest istotnym elementem przeciwdziałającym upadkom i tym samym złamaniom.

Ćwiczenia powinny wspierać kości najczęściej łamiące się w przebiegu osteoporozy. Kość promieniowa, udowa, kręgosłup, nadgarstek. Trening funkcjonalny opierający się o ruchy wykonywane na co dzień z elementami treningu siłowego będzie najlepszą prewencją. Ćwiczenie stabilizacji warto zacząć od spotkania ze specjalistą i wykonywać je niezwykle ostrożnie. Aktywizacja mięśni głębokich oraz przywracanie prawidłowych wzorców ruchowych będzie wpływać nie tylko korzystnie na kości,ale i na ogólną poprawę funkcjonowania.

Autor: Anna Wawrocka


[1]Jarosz M (red). Praktyczny podręcznik dietetyki. IŻŻ, Warszawa 2010.

30. listopada 2018 r.
Zamknij menu